MPSC राज्यसेवा आणि संयुक्त (Combine) गट ब व क पूर्व परीक्षा यासाठी दैनंदिन चालू घडामोडींचा अचूक सराव अत्यंत निर्णायक ठरतो. आजच्या २१ नोव्हेंबर २०२६ च्या सराव संचामध्ये महाराष्ट्र विशेष घडामोडी, भारतीय अर्थव्यवस्था, विज्ञान व तंत्रज्ञान, आंतरराष्ट्रीय संबंध, पर्यावरण आणि क्रीडा या विषयांवरील परीक्षामुखी १० निवडक प्रश्नांचा समावेश केला आहे.
- एकूण प्रश्न: १० अस्सल व निवडक चालू घडामोडी प्रश्नसंच (2026-11-21).
- गुणदान पद्धत (Marking Scheme): प्रत्येक बरोबर उत्तरासाठी +१ गुण, प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी -०.२५ (१/४th निगेटिव्ह मार्किंग).
- सराव कसा करावा: आधी स्वतः योग्य पर्याय निवडा, त्यावर विचार करा, त्यानंतर "👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा" वर क्लिक करून संदर्भ व विश्लेषण तपासा.
१० महत्त्वपूर्ण MPSC दैनिक चालू घडामोडी प्रश्नसंच (Interactive Practice)
आजच्या प्रश्नसंचातील महाराष्ट्र, अर्थव्यवस्था (PLFS व निर्यात धोरण), विज्ञान व तंत्रज्ञान, आंतरराष्ट्रीय घडामोडी, पर्यावरण आणि क्रीडा या घटकांवरील सराव प्रश्न खालीलप्रमाणे आहेत.
प्रश्न 1: २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे प्रदान करण्यात आलेल्या 'पीएम स्वनिधी सन्मान पुरस्कार २०२६' (PM SVANidhi Samman Awards 2026) मध्ये, योजनेच्या पुनर्रचनेनंतरच्या एकूण कर्ज वितरणासाठी 'विशेष पुरस्कार' (Special Award) कोणत्या राज्यांना प्रदान करण्यात आला?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (B) - महाराष्ट्र, गुजरात आणि पश्चिम बंगाल
सविस्तर स्पष्टीकरण: २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल यांनी नवी दिल्ली येथे 'पीएम स्वनिधी सन्मान पुरस्कार २०२६' प्रदान केले. यामध्ये योजनेच्या पुनर्रचनेनंतरच्या एकूण कर्ज वितरणासाठी महाराष्ट्र, गुजरात आणि पश्चिम बंगाल यांना विशेष पुरस्कार मिळाला, तर नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये महाराष्ट्रातील परळी शहराने लहान शहरांच्या गटात सर्वोत्तम कर्ज कामगिरीचा पुरस्कार पटकावला.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: विशेष पुरस्कार गटात समावेश नाही.
- B: योग्य उत्तर: पुनर्रचनेनंतरच्या एकूण कर्ज वितरणात विशेष पुरस्कार.
- C: 'विशेष मोहीम' श्रेणीत सर्वोत्तम कामगिरी पुरस्कार.
- D: 'फास्टेस्ट मूव्हर' श्रेणीत पुरस्कार.
प्रश्न 2: पेन्शनधारकांसाठी 'डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र' (Digital Life Certificate) आणि चेहरा प्रमाणीकरण (Face Authentication) तंत्रज्ञानाबाबत जागरूकता निर्माण करण्यासाठी २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी महाराष्ट्रातील कोणत्या शहरात मेगा कॅम्पचे आयोजन करण्यात आले होते?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (C) - नागपूर
सविस्तर स्पष्टीकरण: २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी महाराष्ट्रातील नागपूर येथे पेन्शनधारकांसाठी 'डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र मेगा कॅम्प' आयोजित करण्यात आला होता. लेखा व कोषागार संचालनालय, नागपूरच्या सहसंचालक ज्योती भोंडे यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या शिबिरात ज्येष्ठ नागरिकांना घरबसल्या जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्यासाठी चेहरा प्रमाणीकरण तंत्रज्ञानाचे मार्गदर्शन करण्यात आले.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: येथे सिम्बायोसिस दीक्षांत सोहळ्याशी संबंधित उपक्रम होता.
- B: येथे हा पीआयबी-नोंदणीकृत मेगा कॅम्प आयोजित नव्हता.
- C: योग्य उत्तर: नागपूर येथे २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी मेगा कॅम्प झाला.
- D: येथे या संदर्भातील मेगा कॅम्पची नोंद नाही.
प्रश्न 3: नोव्हेंबर २०२६ मध्ये ब्रिटनचे राजपुत्र विल्यम आणि राजकन्या कॅथरीन यांच्या तीन दिवसीय भारत दौऱ्यादरम्यान मुंबईतील कोणत्या ठिकाणी 'अर्थशॉट प्राईझ समिट: इम्पॅक्ट असेंब्ली' (Earthshot Prize Summit: Impact Assembly) आयोजित करण्यात आली होती?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (A) - जिओ वर्ल्ड कन्व्हेन्शन सेंटर, मुंबई
सविस्तर स्पष्टीकरण: १६ ते १८ नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान ब्रिटनचे राजपुत्र विल्यम आणि राजकन्या कॅथरीन यांनी भारत दौरा केला, जो २०२२ नंतरचा त्यांचा पहिला संयुक्त परदेश दौरा होता. या दौऱ्यात त्यांनी मुंबईतील जिओ वर्ल्ड कन्व्हेन्शन सेंटर येथे आयोजित 'अर्थशॉट प्राईझ समिट: इम्पॅक्ट असेंब्ली'ला हजेरी लावली आणि बॅलार्ड इस्टेट येथे स्ट्रीट क्रिकेट कार्यक्रमात सहभाग घेतला.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: योग्य उत्तर: येथे 'अर्थशॉट प्राईझ समिट: इम्पॅक्ट असेंब्ली' झाली.
- B: येथे राजपुत्र विल्यम व कॅथरीन यांनी स्ट्रीट क्रिकेट खेळले.
- C: राज्य शासनाचे अतिथीगृह; येथे समिट आयोजित नव्हती.
- D: येथे या दौऱ्यातील मुख्य समिट आयोजित नव्हती.
प्रश्न 4: राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने (NSO) प्रसिद्ध केलेल्या ऑक्टोबर २०२६ च्या नियतकालिक श्रमबल सर्वेक्षण (PLFS) मासिक बुलेटिनबाबत खालील विधानांचा विचार करा:
१. १५ वर्षे व त्यावरील वयोगटातील भारताचा बेरोजगारी दर (UR) ऑक्टोबर २०२६ मध्ये ८ महिन्यांच्या नीचांकी ४.९% वर आला.
२. ऑक्टोबर २०२६ मध्ये शहरी बेरोजगारी दर ६.७% पर्यंत घसरला, तर ग्रामीण बेरोजगारी दर ४.२% वर स्थिर राहिला.
३. राष्ट्रीय श्रमबल सहभाग दर (LFPR) ऑक्टोबर २०२६ मध्ये ५५.७% नोंदवला गेला.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (D) - १, २ आणि ३ सर्व बरोबर
सविस्तर स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या (NSO) ऑक्टोबर २०२६ च्या PLFS मासिक बुलेटिननुसार, १५ वर्षे व त्यावरील वयोगटातील बेरोजगारी दर सप्टेंबर २०२६ मधील ५% वरून ऑक्टोबर २०२६ मध्ये ४.९% या ८ महिन्यांच्या नीचांकी पातळीवर आला. शहरी बेरोजगारी दर ६.९% वरून ६.७% पर्यंत कमी झाला, ग्रामीण दर ४.२% वर कायम राहिला आणि राष्ट्रीय LFPR ५५.७% तर महिला बेरोजगारी दर ५% नोंदवला गेला.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: विधान ३ (LFPR ५५.७%) देखील बरोबर आहे.
- B: विधान १ (बेरोजगारी दर ४.९%) देखील बरोबर आहे.
- C: विधान २ (शहरी ६.७% व ग्रामीण ४.२%) देखील बरोबर आहे.
- D: योग्य उत्तर: NSO PLFS ऑक्टोबर २०२६ नुसार तिन्ही विधाने बरोबर आहेत.
प्रश्न 5: केंद्रीय वाणिज्य विभागाने १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी निर्यात प्रोत्साहन मोहिमेअंतर्गत (Export Promotion Mission) 'निर्यात दिशा' (Niryat Disha) उप-योजनेच्या तीन घटकांच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये सुधारणा केल्या. या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य (Incorrect) आहे?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (B) - LIFT अंतर्गत रस्ते, रेल्वे आणि हवाई वाहतुकीसह जलमार्गाचा समावेश केवळ १५ राज्यांपुरता मर्यादित ठेवण्यात आला आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण: केंद्रीय वाणिज्य विभागाने १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी MAS, TRACE आणि LIFT या तीन 'निर्यात दिशा' घटकंमध्ये सुधारणा केल्या. सुधारित LIFT (Logistics Interventions for Freight and Transport) मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, ३४ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील कमी निर्यात-तीव्रता असलेल्या जिल्ह्यांना संरक्षण देण्यात आले असून त्यात जलमार्ग तसेच भू-सीमाशुल्क केंद्रे (LCS) व एकात्मिक तपासणी नाके (ICP) यांचा समावेश करण्यात आला आहे.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: बरोबर: MAS अंतर्गत कमाल निर्यात उलाढाल मर्यादा ₹५० कोटी केली आहे.
- B: योग्य उत्तर (अयोग्य): LIFT अंतर्गत ३४ राज्ये/UT चा समावेश आहे, १५ राज्यांचा नाही.
- C: बरोबर: TRACE अंतर्गत पात्र प्रमाणपत्रे ४६२ वरून ६०० केली आहेत.
- D: बरोबर: MAS अंतर्गत अनिवार्य EPC सदस्यत्व कालावधी ३ महिने केला आहे.
प्रश्न 6: पारंपरिक ज्ञान (Traditional Knowledge) आणि बौद्धिक संपदा हक्कांचे (IPR) संरक्षण मजबूत करण्यासाठी १९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी CSIR-पारंपरिक ज्ञान डिजिटल ग्रंथालय (TKDL) युनिटने शिक्षण मंत्रालयाच्या कोणत्या विभागासोबत सामंजस्य करार (MoU) केला?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (C) - भारतीय ज्ञान प्रणाली (IKS) विभाग
सविस्तर स्पष्टीकरण: १९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे CSIR-TKDL युनिटने शिक्षण मंत्रालयांतर्गत येणाऱ्या भारतीय ज्ञान प्रणाली (IKS) विभागासोबत सामंजस्य करार केला. या कराराद्वारे राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) २०२० आणि विकसित भारत २०४७ च्या अनुषंगाने 'भारतीय ज्ञान सरिता' आणि TKDL चा वापर करून पेटंट, कॉपीराइट व भौगोलिक मानांकनांद्वारे (GI) पारंपरिक ज्ञानाचे संरक्षण केले जाणार आहे.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: हा करार उच्च शिक्षण विभागासोबत न होता IKS विभागासोबत झाला.
- B: NETF या करारातील सहभागी संस्था नाही.
- C: योग्य उत्तर: शिक्षण मंत्रालयाच्या IKS विभागाने CSIR-TKDL सोबत करार केला.
- D: AICTE या TKDL कराराशी संबंधित नाही.
प्रश्न 7: १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी फिलिपिन्सच्या मनिला येथे पार पडलेल्या २१ व्या पूर्व आशिया शिखर परिषदेत (21st East Asia Summit) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केलेल्या घोषणांनुसार, २०२७ मध्ये 'ईएएस विद्यापीठ परिषद' (EAS University Conclave) कोठे आयोजित केली जाणार आहे?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (A) - नालंदा, बिहार
सविस्तर स्पष्टीकरण: १७ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मनिला (फिलिपिन्स) येथे फिलिपिन्सचे राष्ट्राध्यक्ष फर्डिनांड आर. मार्कोस ज्युनियर यांच्या अध्यक्षतेखाली २१ वी पूर्व आशिया शिखर परिषद (EAS) पार पडली. या परिषदेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी चार उपक्रमांची घोषणा केली: २०२७ मध्ये नालंदा (बिहार) येथे EAS विद्यापीठ परिषद, गांधीनगर (NFSU) येथे सायबर गुन्हे परिषद, लोथल (NMHC) येथे सागरी वारसा महोत्सव आणि 'सीफेरर्स सेफ्टी इनिशिएटिव्ह'.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: योग्य उत्तर: २०२७ मध्ये नालंदा (बिहार) येथे EAS विद्यापीठ परिषद होणार आहे.
- B: येथील NFSU मध्ये EAS सायबर गुन्हे परिषद आयोजित केली जाणार आहे.
- C: येथील NMHC मध्ये EAS सागरी वारसा महोत्सव आयोजित केला जाणार आहे.
- D: येथे या शिखर परिषदेअंतर्गत विद्यापीठ परिषद जाहीर नाही.
प्रश्न 8: २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांची राष्ट्रपती भवनात भेट घेणाऱ्या वेलिस्लावा पेत्रोवा-चामोवा (Velislava Petrova-Chamova) या कोणत्या देशाच्या परराष्ट्र मंत्री असून, तब्बल १७ वर्षांनंतर या देशाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी भारत दौरा केला आहे?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (D) - बल्गेरिया
सविस्तर स्पष्टीकरण: बल्गेरिया प्रजासत्ताकच्या परराष्ट्र मंत्री वेलिस्लावा पेत्रोवा-चामोवा यांनी २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी राष्ट्रपती भवनात राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांची भेट घेतली. तब्बल १७ वर्षांनंतर बल्गेरियाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांचा हा पहिलाच भारत दौरा असून, या वेळी भारत-युरोपीय महासंघ मुक्त व्यापार करार (FTA) आणि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद (UNSC) सुधारणांबाबत चर्चा झाली.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: त्या रोमानियाच्या नसून बल्गेरियाच्या परराष्ट्र मंत्री आहेत.
- B: हंगेरीच्या परराष्ट्र मंत्र्यांचा हा दौरा नव्हता.
- C: पोलंडच्या परराष्ट्र मंत्र्यांचा १७ वर्षांनंतरचा हा दौरा नव्हता.
- D: योग्य उत्तर: बल्गेरियाच्या परराष्ट्र मंत्री वेलिस्लावा पेत्रोवा-चामोवा यांनी भारत दौरा केला.
प्रश्न 9: टाटा स्टीलने १८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी अमेरिकेतील 'युटिलिटी ग्लोबल' (Utility Global) सोबत करार करून कोणत्या राज्यातील कलिंगनगर प्रकल्पात पोलाद कारखान्याच्या ऑफ-गॅसेसपासून दररोज १० टन (TPD) हायड्रोजन निर्मितीचा भारतातील पहिला प्रकल्प उभारण्याची घोषणा केली आहे?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (C) - ओडिशा
सविस्तर स्पष्टीकरण: १८ नोव्हेंबर २०२६ रोजी टाटा स्टीलने युटिलिटी ग्लोबलसोबत (ह्युस्टन, अमेरिका) भागीदारी करून ओडिशातील कलिंगनगर प्रकल्पात भारतातील पहिला पोलाद कारखाना ऑफ-गॅसवर आधारित हायड्रोजन उत्पादन प्रकल्प उभारण्याची घोषणा केली. युटिलिटी ग्लोबलच्या 'H2Gen' तंत्रज्ञानाद्वारे दररोज १० टन उच्च-शुद्धतेचा हायड्रोजन तयार करून २०४५ पर्यंत नेट झिरो उत्सर्जनाचे उद्दिष्ट साध्य करण्यास मदत होणार आहे.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: येथे २०२१ मध्ये CO2 कॅप्चर प्रकल्प झाला, पण हा हायड्रोजन प्रकल्प ओडिशात आहे.
- B: छत्तीसगडमध्ये टाटा स्टीलचा कलिंगनगर प्रकल्प स्थित नाही.
- C: योग्य उत्तर: ओडिशातील कलिंगनगर येथे १० TPD हायड्रोजन प्रकल्प उभारला जाणार आहे.
- D: पश्चिम बंगालमध्ये हा ऑफ-गॅस हायड्रोजन प्रकल्प उभारला जात नाही.
प्रश्न 10: रिलायन्सच्या भागीदारीने 'टाईम' (TIME) मासिकाने नोव्हेंबर २०२६ मध्ये जाहीर केलेल्या पहिल्या 'TIME100 Next India 2026' यादीत एकूण किती भारतीय खेळाडूंना (Sportspersons) स्थान मिळाले आहे?
👉 उत्तर आणि सविस्तर स्पष्टीकरण पहा
✓ योग्य उत्तर: पर्याय (B) - ९ भारतीय खेळाडू
सविस्तर स्पष्टीकरण: नोव्हेंबर २०२६ मध्ये TIME मासिकाने रिलायन्सच्या भागीदारीत पहिली 'TIME100 Next India 2026' यादी जाहीर केली असून, यात पाच श्रेणींमध्ये १०० व्यक्तिमत्त्वांचा समावेश आहे. यामध्ये डी. गुकेश (बुद्धिबळ), मीराबाई चानू (वेटलिफ्टिंग), हरमनप्रीत कौर (क्रिकेट), वैभव सूर्यवंशी (क्रिकेट), लव्हलिना बोरगोहेन (बॉक्सिंग), सविता पुनिया (हॉकी), सानिया मिर्झा (टेनिस), कुमकुम मोहोड (तिरंदाजी) आणि विद्या रामराज (अॅथलेटिक्स) या ९ भारतीय खेळाडूंचा समावेश आहे.
पर्यायांचे सविस्तर विश्लेषण (Option Breakdown):
- A: या यादीत ७ नव्हे तर ९ भारतीय खेळाडूंना स्थान मिळाले आहे.
- B: योग्य उत्तर: डी. गुकेश, मीराबाई चानू, हरमनप्रीत कौर यांच्यासह ९ खेळाडू समाविष्ट आहेत.
- C: या यादीत ११ भारतीय खेळाडूंचा समावेश नाही.
- D: या यादीत ५ नसून ९ भारतीय खेळाडू समाविष्ट आहेत.
MPSC चालू घडामोडी उत्तरतालिका (Consolidated Answer Key)
आजच्या सर्व १० प्रश्नांची जलद उजळणी करण्यासाठी खालील उत्तरतालिका पहा:
| प्रश्न क्र. | विषय / घटक (Topic) | योग्य पर्याय (Correct Answer) | माहिती स्रोत (Source) |
|---|---|---|---|
| प्रश्न 1 | Maharashtra | (B) महाराष्ट्र, गुजरात आणि पश्चिम बंगाल | PIB (20 Nov 2026) |
| प्रश्न 2 | Maharashtra | (C) नागपूर | PIB Nagpur (20 Nov) |
| प्रश्न 3 | Maharashtra | (A) जिओ वर्ल्ड कन्व्हेन्शन सेंटर, मुंबई | AffairsCloud (21 Nov) |
| प्रश्न 4 | Economy | (D) १, २ आणि ३ सर्व बरोबर | NSO / AffairsCloud |
| प्रश्न 5 | Economy | (B) LIFT अंतर्गत रस्ते, रेल्वे आणि हवाई वाहतुकीसह ... | MoC&I / AffairsCloud |
| प्रश्न 6 | Science & Tech | (C) भारतीय ज्ञान प्रणाली (IKS) विभाग | CSIR / AffairsCloud |
| प्रश्न 7 | International | (A) नालंदा, बिहार | EAS / AffairsCloud |
| प्रश्न 8 | International | (D) बल्गेरिया | PIB (20 Nov 2026) |
| प्रश्न 9 | Environment | (C) ओडिशा | AffairsCloud (21 Nov) |
| प्रश्न 10 | Sports | (B) ९ भारतीय खेळाडू | TIME / AffairsCloud |
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण उजळणी मुद्दे (High-Yield Revision Takeaways)
- पीएम स्वनिधी सन्मान पुरस्कार २०२६: पुनर्रचनेनंतरचे कर्ज वितरण → महाराष्ट्र, गुजरात व पश्चिम बंगाल यांना विशेष पुरस्कार; परळी (महाराष्ट्र) सर्वोत्तम लहान शहर.
- PLFS ऑक्टोबर २०२६ डेटा: १५+ वयोगट बेरोजगारी दर ४.९% (८ महिन्यांचा नीचांक), शहरी ६.७%, ग्रामीण ४.२%, राष्ट्रीय LFPR ५५.७% आणि महिला बेरोजगारी ५%.
- निर्यात दिशा (Niryat Disha) सुधारणा: MAS मर्यादा ₹७५ लाखांवरून ₹५० कोटी; TRACE प्रमाणपत्रे ४६२ वरून ६००; LIFT अंतर्गत ३४ राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश व जलमार्गांचा समावेश.
- २१ वी पूर्व आशिया शिखर परिषद व राजनैतिक भेटी: २०२७ EAS विद्यापीठ परिषद नालंदा (बिहार) येथे; १७ वर्षांनंतर बल्गेरियाच्या परराष्ट्र मंत्री वेलिस्लावा पेत्रोवा-चामोवा यांचा भारत दौरा.
आमच्या अधिकृत टेलिग्राम चॅनेलला जॉईन करा आणि गुगल प्ले स्टोअरवरून MPSC Quiz ॲप मोफत डाउनलोड करा.
PDF डाऊनलोड / सेव्ह करा (ऑफलाईन रिव्हिजन)
अभ्यासाची पुढील दिशा आणि उपयुक्त लिंक्स
MPSC पूर्व परीक्षेतील यशासाठी केवळ प्रश्न सोडवणे पुरेसे नसून, चुकलेल्या प्रश्नांची मूळ कारणे आणि संबंधित आकडेवारीची नियमित उजळणी करणे आवश्यक असते. दररोज अशाच दर्जेदार चालू घडामोडी प्रश्नसंचांचा सराव करून आपली तयारी अधिक भक्कम करा.
Discussion & Queries (0)